Postanowienie dot. przedsięwzięcia pn.: ,,Budowa budynku inwentarskiego - tuczarni do chowu trzody chlewnej w ilości maksymalnej możliwej obsady inwentarza 1996 szt. (279,44 DJP) wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą" planowanego do realizacji na terenie działki nr ew. 183/1 w miejscowości Józefat obręb Wielka Łąka, gmina Kowalewo Pomorskie
- Numery działek
- 600
- Obręb
- Wielka Łąka
- Gmina
- Kowalewo Pomorskie
Załączniki
Treść ogłoszenia
Postanowienie dot. przedsięwzięcia pn.: ,,Budowa budynku inwentarskiego - tuczarni do chowu trzody chlewnej w ilości maksymalnej możliwej obsady inwentarza 1996 szt. (279,44 DJP) wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą" planowanego do realizacji na terenie działki nr ew. 183/1 w miejscowości Józefat obręb Wielka Łąka, gmina Kowalewo Pomorskie
Postanowienie WOO.4221.40.2025.MD1.11 01.04.2026 (PDF | 9,66MB)
01-04-2026
przez: Mikołaj Szafran
Mikołaj Szafran
13-05-2026, 12:34
Mikołaj Szafran
REGIONALNY DYREKTOR OCHRONY ŚRODOWISKA W BYDGOSZCZY
[z załącznika: Postanowienie WOO.4221.40.2025.MD1.11 01.04.2026 (PDF | 9,66MB)]
$
REGIONALNY DYREKTOR
OCHRONY ŚRODOWISKA
W BYDGOSZCZY
Bydgoszcz, dnia 01 kwietnia 2026 r.
WOO.4221.40.2025,MD1.11
POSTANOWIENIE
Na podstawie art. 77 ust. l pkt 1, ust. 3, 4 i 7 ustawy z dnia 3 października 2008 r.
o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie
środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2024 r., poz. 1112 ze zm.), zwanej
dalej w skrócie uouioś oraz art. 106 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania
administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 j.t.), a także $ 2 ust. 1 pkt 51 lit. b rozporządzenia
Rady Ministrów z dnia 10 września 2019r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco
oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019r., poz. 1839 ze zm.), w związku z postępowaniem
w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, przeprowadzanym dla przedsięwzięcia
pn.: „Budowa budynku inwentarskiego — tuczarni do chowu trzody chlewnej w ilości
maksymalnej możliwej obsady inwentarza 1996 szt. (279,44 DJP) wraz z niezbędną
infrastrukturą towarzyszącą” planowanego do realizacji na terenie działki nr ew. 183/1
w miejscowości Józefat obręb Wielka Łąka, gmina Kowalewo Pomorskie,
uzgadniam realizację przedsięwzięcia,
na podstawie raportu oddziaływania na środowisko, datowanego w styczniu 2025 r., sporządzonego
przez Pana Bogusława Wójcik, Panią Natalię Bendas oraz Panią Weronikę Wójcik,
wraz z uzupełnieniem z dnia 25 sierpnia 2025 r. (wpływ: 29 sierpnia 2025 r. oraz 04 września
2025 r. ) i z dnia 17 grudnia 2025 r. (wpływ: 02 stycznia 2026 r.), dodatkowo przy zajmowaniu
stanowiska w przedmiotowej sprawie uwzględniono odpowiedzi z dnia 11 kwietnia 2025 r. składane
na wezwanie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Regionalnego Zarządu
Gospodarki Wodnej w Gdańsku
i określam następujące warunki:
I. Naetapie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia należy podjąć następujące
działania:
Administratorem danych osobowych jest Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Bydgoszczy, ul. Dworcowa 81, 85-009 Bydgoszcz. Szczegółowe informacje dotyczące zasad
przetwarzania danych osobowych dostępne są na stronie hltps://www.gov.pliweb/rdos-bydgoszcz/rodo tel.: 52 50-65-66, fax: 52 50-65-667, kancelariaQbydgoszcz.rdos.gov.pl,
https://www.gov.pl/web/rdos-bydgoszcz
W nowoprojektowanym budynku inwentarskim prowadzić chów trzody chlewnej
w maksymalnej ilości: 1996 szt. tuczników, tj. 279,44 DJP.
Prace budowlane rozpocząć poza okresem lęgowym ptaków oraz kluczowym okresem rozrodu
gatunków dziko występujących zwierząt, przypadającym w terminie od 1 marca do 31 sierpnia
lub w dowolnym terminie po potwierdzeniu maksymalnie na 2 dni przed zajęciem terenu przez
specjalistę przyrodnika braku aktywnych lęgów ptaków oraz rozrodu zwierząt na terenie
inwestycji.
Każdorazowo przed podjęciem prac w obrębie wykopów dokonać kontroli obecności zwierząt
w ich obrębie. W przypadku obecności fauny, zwierzę lub zwierzęta należy odłowić, a następnie
przenieść poza obszar robót, do siedliska zapewniającego możliwość dalszej wędrówki.
W celu zabezpieczenia gruntu oraz wód podziemnych i powierzchniowych
przed zanieczyszczeniem substancjami ropopochodnymi, podczas realizacji inwestycji, używać
wyłącznie sprawnego sprzętu i monitorować ewentualne wycieki substancji ropopochodnych,
które mogą powstać w wyniku awarii oraz zapewnić dostępność sorbentów. W przypadku
wycieku substancji niebezpiecznych, zanieczyszczony grunt lub zużyty sorbent zebrać
i przekazać uprawnionym odbiorcom odpadów.
Niezanieczyszczone masy ziemne powstałe na etapie realizacji inwestycji, wykorzystać
do wypełniania powierzchni przekształconych oraz kształtowania terenu na obszarze budowy.
Pozostałe masy ziemne przekazywać do przetwarzania zgodnie z obowiązującymi przepisami
poza teren inwestycji.
Na etapie realizacji i eksploatacji zamierzenia wyznaczyć miejsca do magazynowania
wytworzonych odpadów.
Odpady magazynować selektywnie w sposób uwzględniający ich właściwości fizyko-chemiczne
(pojemniki, kontenery, beczki, silosy kosze, worki, big-bagi, opakowania pryzmy itp.),
w wyznaczonych miejscach, zapewniając ich regularny odbiór przez uprawnione podmioty.
Do czasu przekazania uprawnionym odbiorcom, zwierzęta padłe i ubite z konieczności
przechowywać selektywnie w szczelnym, oznakowanym kontenerze, usytuowanym
na utwardzonym podłożu, zabezpieczonym przed dostępem zwierząt i osób postronnych.
Wodę używaną do celów technologicznych (pojenie) podawać przez poidła specjalnej
konstrukcji w celu ograniczania jej zużycia i rozlewania.
10. Na etapie prac realizacyjnych, w celu minimalizacji i ograniczenia oddziaływań związanych
z emisją hałasu, wibracji i zanieczyszczeń do powietrza, uciążliwe prace budowlane (przede
wszystkim prace hałaśliwe oraz związane z wykorzystywaniem ciężkiego sprzętu/transportu),
prowadzić wyłącznie w porze dziennej, tj. w godz. 600— 2200,
11. Utrzymywać wysoki stopień higieny pomieszczeń inwentarskich, w tym realizować
systematyczne czyszczenie, mycie i dezynfekcję obiektu środkami biodegradowalnymi.
12. Prace eksploatacyjne uciążliwe pod względem emisji hałasu, związane z ruchem pojazdów
po terenie gospodarstwa, prowadzić wyłączne w porze dziennej (6:00 — 22: 00).
„Celem ograniczenia emisji substancji złowonnych aplikować specjalistyczne dodatki
do paszy i/lub gnojowicy o skuteczności redukcji amoniaku na poziomie minimum
30 %. Dobór wielkości i częstotliwości dawek realizować zgodnie z zaleceniami producenta
preparatu.
14. Zastosować fazowy system żywienia z wykorzystaniem gotowych, niskobiałkowych mieszanek
paszowych, dostosowanych do wieku i określonych potrzeb żywieniowych zwierzęcia.
15. Opróżnianie zbiornika na gnojowicę prowadzić w podciśnieniu wytwarzanym przy użyciu
kompresora rotacyjnego, stanowiącego element wyposażenia przyczepy asenizacyjnej.
16. Nawozy naturalne przewozić wyłącznie przystosowanymi do tego celu środkami transportu,
aby w jak największym stopniu ograniczyć uciążliwość zapachową.
17. Podczas pneumatycznie prowadzonego procesu przeładunku pasz z paszowozów
do silosów, do odpowietrzania silosów stosować filtry (separatory pyłu) dostosowane
do wykorzystywania na silosach napełnianych pneumatycznie, o skuteczności filtracji sięgającej
min. 99,9 %. Dostawę pasz dla tuczy realizować szczelnymi przewodami paszowymi.
18. Agregat prądotwórczy umieścić w obudowie dźwiękochłonnej zapewniającej maksymalny
poziom mocy akustycznej urządzenia w obudowie nie większy niż 74 dB. Dodatkowo urządzenie
w obudowie dźwiękochłonnej usytuować w południowej części nieruchomości, w możliwie
największej odległości od terenów chronionych akustycznie
19. Wykonać pasy ochronne zieleni średnio -wysokiej otaczające inwestycję, stanowiące szpaler
drzew stałozielnych, wykonany z rodzimych gatunków drzew o wysokości do 10,0 m w szpalerze
o szerokości ok. 4,0 m, zgodnie z poniższym rysunkiem. Do nasadzeń stosować wyłącznie
rodzime gatunki drzew i krzewów, w tym zimozielone. Wykluczyć stosowanie gatunków roślin
ekspansywnych oraz inwazyjnych. Do nasadzeń wykorzystać sadzonki drzew o dobrze
rozwiniętym systemie korzeniowymi i wysokości minimum 200 cm oraz krzewów o dobrze
rozwiniętym systemie korzeniowym i poprawnie rozkrzewionej części nadziemnej.
55077 m”
Poiarzchnie Wachiw y: 1920.0my*
Poniarzłajo edi styków tzórogą ddpzózwąj 1003.0mr
© Pondeiżkihi jicźnię, 20747 m7
bytmychza
powega
u którym obecnie prowadzony jest chów zody
chlemnej.
Trvvalo ogrodzenie z paneli betonowych o wysokości ox, 20 m
Rys. 1. Lokalizacja pasów ochronnych z zieleni średnio -wysokiej otaczającej inwestycję (oznaczenie nr
6), zgodnie z uzupełnieniem raportu pismo z dnia 25 sierpnia 2025 r. (wpływ do RDOS dnia 04 września
2025 1.).
20. Wykonać trwałe ogrodzenie z paneli betonowych o wysokości min. 2 m, usytuowane
w linii od budynku mieszkalnego znajdującego się na działce inwestycyjnej do granicy
wschodniej tej działki (lokalizacja ogrodzenia oznaczona została na Rysunku nr I czarnymi
połączonymi kropkami).
IL. W dokumentacji niezbędnej do wydania decyzji o których mowa w art. 72 ust. I,
w szczególności w projekcie zagospodarowania działki lub terenu lub projekcie
architektoniczno-budowlanym, w przypadku decyzji, o których mowa w art. 72 ust. l pkt 1,
należy uwzględnić następujące wymagania dotyczące ochrony środowiska:
Budynek inwentarski posadowić na szczelnym, izolowanym betonowym fundamencie.
Zanieczyszczoną wodę powstałą w trakcie czyszczenia obiektów skierować do zbiornika
na gnojowicę.
Powstałą gnojowicę przechowywać w zbiorniku podrusztowym o zakładanej minimalnej
pojemności 2551,5 m*.
4. Zbiornik na gnojowicę wykonać jako szczelny, odporny na agresywne działanie gnojowicy.
5. Do czasu realizacji gminnej sieci kanalizacji sanitarnej ścieki socjalno — bytowe odprowadzać
do szczelnego zbiornika bezodpływowego.
6. Wody opadowe i roztopowe z dachu budynku inwentarskiego oraz z terenów utwardzonych
odprowadzać powierzchniowo do gruntu.
7. Zużyte powietrze z projektowanego budynku inwentarskiego usuwać za pomocą dachowych
kominów wywiewnych w ilości do 14 szt., zamontowanych w kalenicy, równomiernie na całej
długości budynku, na wysokości 7,10 m, każdy o maksymalnym przekroju 0,63 m.
8. Zewnętrzne przegrody budowlane budynku inwentarskiego wykonać w technologii
zapewniającej izolacyjność akustyczną właściwą na poziomie minimum 21 dB.
III. Przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia nie należy przeprowadzać:
oceny oddziaływania na środowisko oraz postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania
na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.
UZASADNIENIE
Burmistrz Kowalewa Pomorskiego, pismem z dnia 5 lutego 2025 r., znak:
OŚRiEG.6220.6.2025 (wpływ: 11 lutego 2025 r.), zwrócił się do Regionalnego Dyrektora Ochrony
Środowiska w Bydgoszczy, z prośbą o uzgodnienie warunków realizacji dla inwestycji polegającej
na budowie obiektu inwentarskiego wraz z infrastrukturą towarzyszącą, nr ew. 183/1 w miejscowości
Józefat, obręb Wielka Łąka, gmina Kowalewo Pomorskie.
Przy zajmowaniu stanowiska w przedmiotowej sprawie, tut. Organ wziął pod uwagę raport
oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, datowany na styczeń 2025 r., sporządzony
przez Pana Bogusława Wójcik, Panią Natalię Bendas oraz Panią Weronikę Wójcik,
wraz z uzupełnieniem z dnia 25 sierpnia 2025 r. (wpływ: 29 sierpnia 2025 r. oraz 04 września
2025 r.) i z dnia 17 grudnia 2025 r. (wpływ: 02 stycznia 2026 r.). Dodatkowo przy zajmowaniu
stanowiska w przedmiotowej sprawie uwzględniono odpowiedzi z dnia 11 kwietnia 2025 r. składane
na wezwanie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Regionalnego Zarządu
Gospodarki Wodnej w Gdańsku.
Inwestycja kwalifikuje się do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać
na środowisko, wymienionych w $ 2 ust. 1 pkt 51 lit. b ww. rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć
mogących znacząco oddziaływać na środowisko, tj.: chów lub hodowla zwierząt innych
niż wymienione w lit. a w liczbie nie mniejszej niż 210 DJP, przy czym za liczbę DJP przyjmuje się
maksymalną możliwą obsadę zwierząt, współczynniki przeliczeniowe sztuk zwierząt
na DJP są określone w załączniku do rozporządzenia.
Planowane przedsięwzięcie polega na budowie obiektu inwentarskiego — tuczarni
do hodowli trzody chlewnej w systemie bezściółkowym wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną,
na działce nr ew. 183/1 w miejscowości Józefat obręb Wielka Łąka, gmina Kowalewo Pomorskie.
W przedmiotowym budynku przewiduje się chów 1996 szt. tuczników, tj. 279,44 DJP.
Zakres rzeczowy zamierzenia obejmuje:
— budowę budynku inwentarskiego o powierzchni 1920 m?,
— posadowienie 2 silosów paszowych o pojemności 15 Mg każdy,
— wyznaczenie miejsca na kontener sztuk padłych,
— montaż agregatu prądotwórczego,
— przyłącze energetyczne,
— przyłącza wodociągowe wraz z instalacją wodociągową budynku inwentarskiego,
— instalację kanalizacji sanitarnej, łączącej część socjalną budynku inwentarskiego
z projektowanym zbiornikiem wybieralnym na ścieki socjalno — bytowe,
— odcinka drogi wewnętrznej oraz placu wewnętrznego służącego do obsługi komunikacyjnej
projektowanego budynku inwentarskiego,
— pasa zieleni izolacyjnej,
— ogrodzenia.
Tuczarnia w warchlaki, o wadze ok. 25,0 - 30,0 kg, zaopatrywana będzie z hodowli
zewnętrznych. Zasiedlanie będzie realizowane w układzie: cały obiekt pusty — cały obiekt pełny.
W celu wyeliminowania chorób i zapewnienia bezstresowego chowu trzody, nie przewiduje
się przeganiania zwierząt między kojcami. Warchlaki będą przebywały w jednym kojcu
od zasiedlenia do osiągnięcia maksymalnej wagi na poziomie ok. 110,0 kg. Po osiągnięciu
ww. wagi zwierzęta zostaną odstawione do ubojni. Po sprzedaży tuczników przewiduje
się 10 - dniową przerwę technologiczną, w trakcie, której będzie przeprowadzana dezynfekcja i mycie
kojców. Utrzymanie trzody odbywać się będzie w systemie bezściółkowym, na betonowych rusztach.
W budynku zaplanowano automatyczny system zadawania pasz. Produkcja trzody chlewnej będzie
realizowana w 3 pełnych cyklach produkcyjne w roku, po ok. 110 dni każdy.
Obecnie na terenie gospodarstwa prowadzony jest chów zwierząt. Produkcja zwierzęca
zostanie wstrzymana z chwilą przekazania do użytkowania omawianej tuczarni, natomiast budynek
ten zmieni swoje przeznaczanie, na budynek gospodarczo — magazynowy płodów rolnych.
Bezpośrednie sąsiedztwo planowanej inwestycji stanowią:
— _ grunty orne od wschodniej, południowej oraz zachodniej strony
-— grunty rolne zabudowane (budynek mieszkalny oraz gospodarczy należące
do Wnioskodawcy) od strony północnej.
Teren zamierzenia budowlanego nie jest objęty obowiązującym miejscowym planem
zagospodarowania przestrzennego. Brak uregulowań w zakresie miejscowych planów
zagospodarowania przestrzennego skutkuje chaotycznym lokalizowaniem obiektów inwentarskich,
w tym wielkotowarowych ferm zwierzęcych, w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowy mieszkaniowej,
co nieodłącznie związane jest z wystąpieniem problemów zarówno ekonomicznych,
jak i społecznych, a także środowiskowych.
W przedłożonym raporcie jako wariant alternatywny przedsięwzięcia zaplanowano
zastosowanie mechanicznej wentylacji w tuczarni. Rozwiązanie to będzie związane ze zwiększeniem
emisji hałasu do środowiska związaną z pracą wentylatorów dachowych.
Na przedmiotowym terenie nie występują obszary wodno — błotne, o płytkim zaleganiu wód
podziemnych, w tym siedliska łęgowe, ujścia rzek, wybrzeży i środowiska morskiego. Omawiana
nieruchomość nie znajduje się na obszarach górskich lub leśnych, przylegających do jezior, objętych
ochroną, w tym ujęć wód zbiorników wód śródlądowych. Ponadto, analizowana działka nie należy
do obszarów o krajobrazie mającym znaczenie historyczne, kulturowe lub archeologiczne,
jak również ochrony uzdrowiskowej. Inwestycja znajduje się w granicach gminy Kowalewo
Pomorskie, gdzie gęstość zaludnienia wynosi 81 osób/km2.
Zakres prac związanych z realizacją przedsięwzięcia obejmie m.in.: roboty budowalne, prace
montażowe i instalacyjne z wyposażeniem technologicznym chlewni.
Potencjalne zagrożenie dla wód podziemnych mogą stanowić awarie sprzętu, maszyn
budowlanych i środków transportu — wycieki paliwa, oleju, płynów eksploatacyjnych. Jednakże przy
wykonaniu wszystkich prac z należytą ostrożnością, dbałością o właściwą eksploatację i konserwację
sprzętu, maszyn budowlanych i środków transportu oraz szybkiej reakcji na ewentualne wycieki
— wyeliminowane zostanie ryzyko negatywnego oddziaływania na środowisko wodne. Używany
sprzęt będzie sprawny technicznie. W miejscach, gdzie odbywał się będzie postój sprzętu
budowlanego oraz pojazdów, wykonane zostanie zabezpieczenie przed możliwością przedostania się
do gruntu paliw i olejów, w postaci rozścielonego materiału izolacyjnego. Na przedmiotowym terenie
nie będą wykonywane czynności związane z uzupełnianiem paliwa i naprawiania sprzętów. Plan
budowy zostanie wyposażony w materiały do usuwania ewentualnych wycieków ropopochodnych.
W celu zapewnienia zaplecza socjalnego dla pracowników w okresie budowy będą
zastosowane sanitariaty z toaletami ze zbiornikami bezodpływowymi opróżnianymi przez
specjalistyczne jednostki gospodarcze.
Projektowane wykopy pod zbiornik będą prowadzone do głębokości ok. 2,15 m p.p.t. Planuje
się, że roboty będą realizowane w porze suchej, kiedy to poziom wód gruntowych ulega obniżeniu,
celem zapobieżenia zalewania wodami opadowymi bądź roztopowymi planowanych wykopów.
7
W przypadku pojawienia się wody w wykopach zostanie ona wypompowana na tereny biologicznie
czynne należące do Wnioskodawcy.
W fazie realizacji zamierzenia powstaną odpady związane z wykonaniem prac budowlanych,
konstrukcyjnych i instalacyjnych. Głównie nastąpi wytworzenie typowych odpadów budowlanych
z grupy 17 wg katalogu odpadów. Gospodarka odpadami będzie obejmować: segregowanie,
gromadzenie w przeznaczonych do tego celu miejscach lub kontenerach oraz sukcesywne usuwanie
z placu budowy zgodnie z obowiązującymi przepisami w tym zakresie.
W trakcie eksploatacji inwestycji wskazano między innymi na wytworzenie odpadów
opakowaniowych, zużytych urządzeń, odpadowej paszy, zużytych sorbentów, materiałów
filtracyjnych, ubrań ochronnych. Przewidziano selektywne magazynowanie odpadów
uwzględniające ich właściwości fizyko — chemiczne zabezpieczające przed oddziaływaniem
na środowisko oraz przekazywanie ich uprawnionym podmiotom.
Zwierzęta padłe i ubite z konieczności będą przechowywane w specjalnie do tego celu
przystosowanym pojemniku, opróżnianym możliwie najszybciej od chwili upadku (po zgłoszeniu)
przez wyspecjalizowaną firmę, posiadającą odpowiednie zezwolenia na ich transport
oraz unieszkodliwianie.
W przypadku sytuacji odbiegającej od warunków normalnych, m.in. wystąpienia choroby
powodującej w skrajnym przypadku likwidację stada, należy postępować ściśle według wskazań
Powiatowego Lekarza Weterynarii oraz obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa.
Na etapie realizacji głównym źródłem emisji substancji do powietrza będą zanieczyszczenia
związane z pracą sprzętu budowlano - montażowego i środków transportu o napędzie spalinowym,
a także zanieczyszczenia związane z wykonywanymi pracami instalacyjnymi. Przewiduje się,
że prace wykonywane będą przy użyciu nowoczesnych maszyn i urządzeń budowlanych
oraz środków transportu. Częstotliwość stosowania sprzętu i urządzeń powodujących emisje pyłów
i gazów do powietrza sprowadzać się będzie do wymaganego minimum.
Zabezpieczenie przed emisją niezorganizowaną, na tym etapie, polegać będzie głównie
na ograniczeniu pylenia na placu budowy poprzez polewanie go wodą w okresach suszy
oraz zabezpieczenie pylistych materiałów budowlanych przed ich rozwiewaniem.
Wykorzystywane do budowy maszyny i urządzenia będą sprawne technicznie oraz będą
spełniały normy emisji zanieczyszczeń na poziomie założonym przez ich producentów.
Funkcjonowanie chlewni, z punktu widzenia możliwych emisji, powodować będzie emisje
z budynku inwentarskiego oraz niewielką emisję ze spalania paliw w silnikach pojazdów
mechanicznych poruszających się po jej terenie. W ramach eksploatacji tuczarni, w przyjętej
technologii hodowli trzody chlewnej, nie stosuje się ogrzewania pomieszczeń. Jedynie na potrzeby
ogrzewania pomieszczenia socjalnego ciepło będzie wytwarzane przy użyciu grzałki elektrycznej
o mo
Tekst pobrany automatycznie ze strony źródłowej — wiążąca jest wersja u nadawcy.